Posiadanie niewielkiej ilości narkotyków kiedy możliwe jest umorzenie sprawy?

Sprawa o posiadanie narkotyków często zaczyna się od kontroli na ulicy, przeszukania samochodu albo wejścia Policji do mieszkania. Funkcjonariusze zabezpieczają woreczek z suszem lub proszkiem, telefon, czasem także gotówkę, a zatrzymana osoba słyszy pytanie, do kogo należy znaleziona substancja.

Pierwsza myśl bywa prosta: skoro ilość jest mała i miała wystarczyć tylko dla jednej osoby, sprawa powinna zakończyć się bez kary. Polskie prawo rzeczywiście przewiduje taką możliwość. Nie oznacza to jednak, że istnieje legalna ilość narkotyku ani że niewielka masa substancji automatycznie prowadzi do umorzenia.

W sprawach narkotykowych znaczenie ma nie tylko liczba gramów. Liczą się rodzaj i stężenie substancji, liczba możliwych porcji, cel posiadania, miejsce ujawnienia, sposób zapakowania, treść korespondencji oraz pierwsze wyjaśnienia. Dopiero pełny obraz pozwala ocenić, czy można zastosować art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Poniżej wyjaśniamy, co grozi za posiadanie narkotyków, czym jest „ilość nieznaczna”, kiedy prokurator lub sąd może umorzyć postępowanie, jakie dowody mają znaczenie oraz czym umorzenie z art. 62a różni się od wypadku mniejszej wagi i warunkowego umorzenia.

Posiadanie narkotyków – najważniejsze zasady

Punktem wyjścia jest art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z tym przepisem posiadanie środka odurzającego lub substancji psychotropowej wbrew przepisom ustawy jest przestępstwem. W typie podstawowym grozi za nie kara pozbawienia wolności do 3 lat. Jeżeli przedmiotem czynu jest znaczna ilość narkotyków, zagrożenie wynosi od roku do 10 lat pozbawienia wolności. W wypadku mniejszej wagi możliwa jest grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności do roku. ¹

Trzeba zatem odróżnić cztery kwestie:

• małą masę substancji,
• „ilość nieznaczną” w rozumieniu art. 62a,
• wypadek mniejszej wagi z art. 62 ust. 3,
• znikomą społeczną szkodliwość czynu.

Pojęcia te nie są zamienne. Niewielka ilość może mieć znaczenie dla każdego z nich, ale nie przesądza rozstrzygnięcia sama w sobie.

W Polsce nie obowiązuje zasada, zgodnie z którą posiadanie do określonej liczby gramów jest legalne. Nawet ilość przeznaczona na jeden użytek może stać się podstawą zatrzymania, przedstawienia zarzutu i zabezpieczenia substancji. Art. 62a pozwala odstąpić od dalszego prowadzenia sprawy, ale nie usuwa bezprawności samego posiadania.

Umorzenie na podstawie art. 62a – jakie warunki trzeba spełnić?

Art. 62a dotyczy czynów kwalifikowanych z art. 62 ust. 1 albo ust. 3 ustawy, czyli typu podstawowego oraz wypadku mniejszej wagi. Nie stosuje się go do posiadania znacznej ilości z art. 62 ust. 2.

Do umorzenia potrzebne jest łączne spełnienie trzech warunków:

1. zabezpieczone środki odurzające lub substancje psychotropowe stanowią ilość nieznaczną,
2. są przeznaczone na własny użytek sprawcy,
3. orzeczenie kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu oraz stopień jego społecznej szkodliwości. ²

Brak choćby jednego z tych elementów może zamknąć drogę do umorzenia. Jeżeli ilość jest mała, ale dowody wskazują na zamiar udzielenia części narkotyku innej osobie, przesłanka własnego użytku nie będzie spełniona. Podobnie wtedy, gdy substancja była przeznaczona wyłącznie dla zatrzymanego, ale jej ilości nie można uznać za nieznaczną.

Ważne jest również brzmienie przepisu: postępowanie „można” umorzyć. Oznacza to, że prokurator albo sąd ma takie uprawnienie, ale nie ma obowiązku zakończenia każdej sprawy spełniającej dwa pierwsze warunki. Sąd Najwyższy wskazuje, że art. 62a jest fakultatywnym mechanizmem ograniczenia karania, a nie podstawą automatycznego umorzenia. ³

Nieznaczna ilość narkotyków – czy istnieje limit gramów?

Nie. Ustawa nie określa, ile gramów marihuany, amfetaminy, kokainy albo innej substancji stanowi ilość nieznaczną. Nie ma również urzędowej tabeli, która gwarantowałaby umorzenie po zejściu poniżej konkretnego progu.

W praktyce ocenia się między innymi:

• masę netto zabezpieczonej substancji,
• rodzaj środka i sposób jego działania,
• stężenie substancji czynnej,
• liczbę porcji możliwych do przygotowania,
• typową dawkę oraz rzeczywiste potrzeby osoby używającej,
• to, czy substancje były jednego, czy kilku rodzajów.

Ta sama masa dwóch różnych substancji może więc zostać oceniona inaczej. Gram suszu konopi nie jest odpowiednikiem grama substancji o znacznie silniejszym działaniu. Znaczenie może mieć również jakość zabezpieczonego materiału i to, ile realnych dawek można z niego uzyskać.

W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy powiązał ilość nieznaczną z doraźną potrzebą osoby używającej, zwykle jedną lub dwiema porcjami. Nie jest to jednak ustawowy przelicznik działający w każdej sprawie. W innym wyroku Sąd Najwyższy podkreślił, że przy ocenie ilości należy uwzględnić kryteria ilościowe i jakościowe, cel posiadania, a w odpowiednich przypadkach także uzależnienie sprawcy. ⁴

Dlatego dwa postępowania dotyczące zbliżonej liczby gramów mogą zakończyć się inaczej. O wyniku może zdecydować rodzaj narkotyku, jego czystość, liczba porcji, sposób przechowywania i pozostałe dowody. Sama informacja o wadze z protokołu zatrzymania rzeczy nie daje jeszcze pełnej odpowiedzi.

Co w przypadku ilości śladowej?

Ilość śladowa i ilość nieznaczna to nie zawsze to samo. Jeżeli pozostałość substancji jest tak mała, że nie pozwala na przygotowanie choćby jednej dawki zdolnej wywołać efekt typowy dla danego środka, może powstać pytanie, czy zachowanie w ogóle realizuje znamiona przestępstwa posiadania.

Sąd Najwyższy wskazywał, że posiadanie musi dotyczyć ilości pozwalającej na co najmniej jednorazowe użycie w dawce zdolnej wywołać skutek charakterystyczny dla narkotyku. Jeżeli ten warunek nie jest spełniony, właściwym rozstrzygnięciem może być uniewinnienie albo umorzenie z powodu braku znamion czynu zabronionego, a nie umorzenie na podstawie art. 62a. ⁵

To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie przy osadzie w opakowaniu, śladowej pozostałości w lufce albo mieszaninie o niewielkiej zawartości substancji aktywnej. W takiej sprawie kluczowa może być opinia biegłego, a nie sama waga brutto zabezpieczonego przedmiotu.

Co oznacza przeznaczenie narkotyku na własny użytek?

Druga przesłanka art. 62a dotyczy celu posiadania. Narkotyk ma być przeznaczony dla samego sprawcy. Nie wystarczy jednak samo oświadczenie: „to było dla mnie”. Organ ocenia tę wersję w zestawieniu z całym materiałem dowodowym.

Za własnym użytkiem mogą przemawiać niewielka liczba porcji, sposób przechowywania typowy dla osobistego korzystania, brak dowodów sprzedaży lub udzielania, a także wiarygodne informacje o sposobie używania substancji. Jeżeli istnieje podejrzenie uzależnienia albo używania szkodliwego, znaczenie może mieć wywiad przeprowadzony przez specjalistę na podstawie art. 70a ustawy.

Przeciwko własnemu użytkowi mogą przemawiać:

• podział substancji na wiele gotowych porcji,
• waga elektroniczna i duża liczba pustych opakowań,
• wiadomości dotyczące cen, ilości, odbiorców lub spotkań,
• gotówka, której pochodzenie nie znajduje racjonalnego wyjaśnienia,
• wcześniejsze przekazywanie narkotyków innym osobom,
• ilość trudna do pogodzenia z deklarowanym sposobem używania.

Sąd Najwyższy zwracał uwagę właśnie na łączną wymowę takich okoliczności: poporcjowanie substancji, znalezienie wag, gotówki oraz powtarzalność zdarzeń mogą podważać twierdzenie, że całość była przeznaczona wyłącznie dla sprawcy. ⁶

Żaden pojedynczy przedmiot nie powinien być oceniany w oderwaniu od reszty sprawy. Sama obecność wagi nie dowodzi jeszcze handlu, tak jak brak wagi nie potwierdza automatycznie własnego użytku. Znaczenie ma powiązanie wszystkich dowodów.

Trzeba również pamiętać, że poczęstowanie znajomego nie jest już własnym użytkiem. Nieodpłatne przekazanie środka może zostać ocenione jako udzielenie narkotyku innej osobie. W takim przypadku sprawa przestaje dotyczyć wyłącznie posiadania, a art. 62a może nie znaleźć zastosowania.

Kiedy ukaranie sprawcy może zostać uznane za niecelowe?

Nawet nieznaczna ilość przeznaczona na własny użytek nie kończy analizy. Prokurator albo sąd musi jeszcze uznać, że wymierzenie kary nie ma sensu ze względu na okoliczności czynu i stopień jego społecznej szkodliwości.

W praktyce znaczenie mogą mieć:

• rodzaj i liczba możliwych dawek,
• sposób oraz miejsce posiadania,
• brak narażenia innych osób, zwłaszcza małoletnich,
• brak związku z udzielaniem lub obrotem,
• postać zamiaru i motywacja,
• incydentalny albo powtarzalny charakter zachowania,
• postawa sprawcy i jego dotychczasowy kontakt z prawem.

Niekaralność nie jest osobną, zapisaną w art. 62a przesłanką. Może jednak wpływać na ocenę, czy dla osiągnięcia celów zapobiegawczych i wychowawczych potrzebna jest kara. Z drugiej strony wcześniejsze skazanie nie wyłącza umorzenia automatycznie. Każdorazowo trzeba ocenić jego rodzaj, czas i związek z obecną sprawą.

Inaczej może zostać ocenione posiadanie jednej porcji w prywatnym miejscu, bez kontaktu z innymi osobami, a inaczej posiadanie nawet małej ilości podczas zdarzenia stwarzającego zagrożenie albo w okolicznościach wskazujących na udostępnianie substancji innym.

Art. 62a, wypadek mniejszej wagi i znikoma szkodliwość – czym się różnią?

Te instytucje są często łączone, chociaż prowadzą do innych skutków.

Umorzenie z art. 62a

Organ przyjmuje, że doszło do czynu zabronionego, ale ze względu na nieznaczną ilość, własny użytek i niecelowość kary kończy postępowanie bez wyroku skazującego. Umorzenie nie jest związane z okresem próby.

Wypadek mniejszej wagi z art. 62 ust. 3

To łagodniejszy typ przestępstwa, a nie umorzenie. Sprawa może zakończyć się skazaniem na grzywnę, karę ograniczenia wolności albo karę pozbawienia wolności do roku. O przyjęciu wypadku mniejszej wagi decyduje całościowa ocena czynu, nie tylko masa narkotyku.

Znikoma społeczna szkodliwość

Zgodnie z art. 1 § 2 Kodeksu karnego czyn o znikomej społecznej szkodliwości nie jest przestępstwem. W takim przypadku podstawą zakończenia sprawy nie jest art. 62a. Trzeba wykazać, że społeczna szkodliwość nie jest jedynie niska, lecz znikoma, przy uwzględnieniu kryteriów z art. 115 § 2 Kodeksu karnego. ⁷

Warunkowe umorzenie postępowania

Warunkowe umorzenie jest odrębnym rozstrzygnięciem sądu. Wiąże się z okresem próby i może obejmować obowiązki nałożone na sprawcę. Stosuje się je na innych zasadach niż art. 62a. Nie należy więc utożsamiać wniosku o warunkowe umorzenie z żądaniem umorzenia sprawy z powodu nieznacznej ilości narkotyku na własny użytek.

Czy prokurator może umorzyć sprawę przed skierowaniem jej do sądu?

Tak. Art. 62a został skonstruowany właśnie po to, aby sprawa mogła zakończyć się już na etapie postępowania przygotowawczego. Przepis pozwala na umorzenie nawet przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia.

W praktyce decyzję może podjąć prokurator, a po wniesieniu aktu oskarżenia również sąd. Jeżeli prokurator nie zastosuje art. 62a i skieruje sprawę do sądu, argumentację dotyczącą nieznacznej ilości, własnego użytku i niecelowości kary można przedstawić ponownie w postępowaniu sądowym.

Obrońca może złożyć wniosek o umorzenie wraz z uzasadnieniem i wskazaniem dowodów. Nie powinien ograniczać się do jednego zdania o małej wadze substancji. Skuteczna argumentacja odnosi się osobno do każdej przesłanki art. 62a i wyjaśnia, dlaczego materiał dowodowy nie wskazuje na udzielanie albo obrót.

Jakie dowody mają największe znaczenie?

W sprawie o posiadanie niewielkiej ilości narkotyków trzeba zacząć od ustalenia, co faktycznie zabezpieczono. Wstępny wynik testu użytego przez Policję nie zawsze odpowiada pełnym ustaleniom laboratoryjnym. Znaczenie ma opinia określająca rodzaj substancji, jej masę netto, a gdy jest to istotne – także zawartość składnika aktywnego i liczbę możliwych dawek.

Warto sprawdzić również:

• protokół zatrzymania rzeczy i protokół przeszukania,
• sposób ważenia i to, czy podano masę netto, czy masę z opakowaniem,
• miejsce znalezienia substancji i dostęp innych osób do tego miejsca,
• wyniki oględzin telefonu oraz zakres pozyskanej korespondencji,
• zabezpieczone opakowania, wagę, gotówkę i inne przedmioty,
• wyjaśnienia podejrzanego oraz ich zgodność z dokumentami i opiniami,
• dokumentację leczenia albo informacje dotyczące uzależnienia, jeśli mają znaczenie dla sprawy.

Nie każda nieścisłość prowadzi do umorzenia. Może jednak wpływać na ustalenie ilości, celu posiadania albo wiarygodności tezy o związku z dystrybucją. W sprawach granicznych różnica między masą brutto a netto, liczba realnych porcji lub dostęp kilku domowników do miejsca ujawnienia może mieć zasadnicze znaczenie.

Czy osoba zatrzymana musi od razu składać wyjaśnienia?

Nie. Podejrzany ma prawo odmówić składania wyjaśnień i odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania bez podawania przyczyny. Może również skorzystać z pomocy obrońcy.

Nie oznacza to, że w każdej sprawie najlepszym rozwiązaniem będzie milczenie przez całe postępowanie. Czasami wyjaśnienia dotyczące własnego użytku są ważnym elementem argumentacji z art. 62a. Decyzję o ich złożeniu warto jednak podjąć po poznaniu zarzutu, sprawdzeniu podstawowych dokumentów i ocenie ryzyka, że wypowiedź zostanie później zestawiona z danymi z telefonu albo innymi dowodami.

Więcej o prawie do milczenia, przeszukaniu i zatrzymaniu telefonu wyjaśniamy w artykule o tym, czym jest śledztwo i jakie prawa ma podejrzany.

Po przeszukaniu warto zachować otrzymane protokoły, zgłosić do protokołu zauważone nieprawidłowości i nie podpisywać dokumentu bez przeczytania. Nie należy usuwać wiadomości ani zmieniać zawartości urządzeń, które mogą mieć znaczenie dowodowe. Pierwsze decyzje powinny wynikać ze strategii opartej na faktach, a nie z próby szybkiego zakończenia stresującej czynności.

Co dzieje się z narkotykiem po umorzeniu?

Umorzenie postępowania nie oznacza zwrotu zabezpieczonej substancji. Ustawa przewiduje przepadek środka odurzającego lub substancji psychotropowej również wtedy, gdy postępowanie zostaje umorzone albo warunkowo umorzone. Sąd może zarządzić zniszczenie substancji. ⁸

Art. 62a nie prowadzi także do uniewinnienia. Jego zastosowanie oznacza, że organ rezygnuje z dalszego prowadzenia sprawy i wymierzenia kary mimo ustalenia czynu objętego art. 62 ust. 1 albo ust. 3. Najważniejszym skutkiem dla podejrzanego jest brak wyroku skazującego.

Co jeżeli osoba zatrzymana jest uzależniona?

Podejrzenie uzależnienia albo szkodliwego używania substancji powinno zostać rzetelnie zbadane. Na podstawie art. 70a prokurator, a w postępowaniu sądowym sąd, zarządza zebranie przez uprawnionego specjalistę informacji na temat używania substancji przez oskarżonego.

Ustawa przewiduje również rozwiązanie terapeutyczne. Jeżeli osoba uzależniona albo używająca szkodliwie, której zarzucono przestępstwo związane z używaniem substancji i zagrożone karą do 5 lat, podejmie leczenie, rehabilitację lub udział w programie edukacyjno-profilaktycznym, prokurator może zawiesić postępowanie. Po zakończeniu programu może dalej prowadzić sprawę albo wystąpić do sądu z wnioskiem o warunkowe umorzenie. ⁹

Jest to inna droga niż art. 62a. Może mieć znaczenie wtedy, gdy brak jest podstaw do zwykłego umorzenia, ale charakter problemu i wyniki leczenia przemawiają za rozwiązaniem innym niż skazanie.

Czy w 2026 roku posiadanie do 15 gramów marihuany jest legalne?

Nie. W Sejmie znajduje się poselski projekt przewidujący depenalizację posiadania do 15 gramów ziela konopi innych niż włókniste na własny użytek. Na dzień publikacji tego artykułu jest to jednak projekt, a nie obowiązujący przepis. ¹⁰

Według stanu na 28 lipca 2026 r. posiadanie marihuany na własny użytek nadal może prowadzić do odpowiedzialności z art. 62. Projektowany próg 15 gramów nie może być traktowany jako obecna „legalna ilość” ani jako granica wiążąca prokuratora lub sąd przy stosowaniu art. 62a.

Ogłoszona 27 lipca 2026 r. nowelizacja ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie zmieniła art. 62 ani art. 62a. Wchodzi ona w życie po 30 dniach od ogłoszenia i dotyczy innych obszarów ustawy. ¹¹

Kiedy warto skontaktować się z adwokatem?

W sprawie dotyczącej niewielkiej ilości narkotyków pomoc obrońcy może mieć znaczenie jeszcze przed pierwszym przesłuchaniem. To na początku powstaje opis czynu, zabezpieczany jest telefon, spisywane są okoliczności znalezienia substancji i pojawiają się pierwsze twierdzenia o jej przeznaczeniu.

Adwokat może sprawdzić prawidłowość przeszukania i zatrzymania rzeczy, przeanalizować opinię dotyczącą substancji, ocenić dowody odnoszące się do własnego użytku oraz przygotować wniosek o umorzenie. Jeżeli w aktach znajdują się wiadomości, gotówka, waga albo kilka opakowań, trzeba wyjaśnić ich znaczenie zamiast zakładać, że mała liczba gramów rozwiąże sprawę.

Szybki kontakt jest szczególnie istotny, gdy oprócz posiadania pojawia się podejrzenie udzielania, handlu, uprawy albo gdy Policja zabezpieczyła telefon i przeszukuje mieszkanie. Wniosek z art. 62a powinien wynikać z materiału dowodowego, a nie wyłącznie z deklaracji, że narkotyk był na własny użytek.

Podsumowanie

Posiadanie niewielkiej ilości narkotyków może zakończyć się umorzeniem na podstawie art. 62a, jeżeli substancja stanowi ilość nieznaczną, była przeznaczona na własny użytek, a wymierzenie kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności czynu i stopień jego społecznej szkodliwości. Wszystkie te warunki muszą zostać ocenione łącznie.

Nie ma ustawowej granicy gramów ani automatycznego prawa do umorzenia. O rozstrzygnięciu decyduje pełny materiał: opinia dotycząca substancji, liczba porcji, sposób przechowywania, dane z telefonu, inne zabezpieczone przedmioty oraz wiarygodność wyjaśnień.

Dlatego po zatrzymaniu lub przeszukaniu nie warto składać pochopnych deklaracji tylko po to, aby szybko zakończyć czynność. Wcześniejsza analiza dowodów pozwala ocenić, czy właściwym kierunkiem jest wniosek z art. 62a, argumentacja dotycząca braku znamion czynu, wypadku mniejszej wagi czy rozwiązanie związane z leczeniem.